Sáng 26/11 tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng chủ trì buổi làm việc với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam toàn cầu (VIN). Sự kiện quy tụ gần 70 chuyên gia từ 22 quốc gia cùng đại diện các bộ, ngành, viện nghiên cứu và trường đại học, nhằm thảo luận định hướng phát triển 11 ngành công nghệ chiến lược của Việt Nam.
Phát biểu mở đầu, Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về xây dựng năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để tạo động lực tăng trưởng mới. Trong đó, nhóm ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ sinh học… được xác định là trọng tâm trong giai đoạn tới.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần có cơ chế đột phá để huy động nguồn lực chuyên gia, bao gồm vai trò của các “Tổng công trình sư”, “Kiến trúc sư trưởng”, những người có khả năng dẫn dắt các chương trình công nghệ quy mô lớn, đảm bảo tính đồng bộ và tầm nhìn dài hạn.
Tại buổi làm việc, Cô Nguyễn Thị Bích Yến – Chủ tịch VSAP Lab, Nghiên cứu viên cao cấp Tập đoàn Soitec (Pháp) – chia sẻ một số nhận định về hướng phát triển ngành bán dẫn Việt Nam. Chúng tôi xin phép được chia sẻ toàn văn bài phát biểu của Cô Bích Yến tại buổi làm việc như sau:
1. Giới thiệu và ý nghĩa chiến lược của VSAP Lab
VSAP Lab – Vietnam Semiconductor Advanced Packaging Lab-Fab – là Dự án phòng thí nghiệm kết hợp sản xuất thử nghiệm công nghệ đóng gói tiên tiến đặt tại Đà Nẵng, Việt Nam, được UBND TP Đà Nẵng chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 6/2025. Ngày 28/7/2025 đã được triển khai Lễ Khởi động dự án, và công trình Lab-Fab dự kiến được hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 3/2026.
Dự án được hình thành từ tâm huyết của đội ngũ chuyên gia gốc Việt giàu kinh nghiệm tại các tập đoàn bán dẫn hàng đầu tại Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, cùng chung khát vọng đưa công nghệ lõi trở về Việt Nam. Chúng tôi tập trung vào R&D, thử nghiệm, chế tạo mẫu (prototype) và từng bước làm chủ các công nghệ then chốt như Fan-Out, 2.5D/3D IC, chiplet integration và advanced packaging cho các thiết bị deo, AI, IoT, drone…
2. Trả lời cho câu hỏi thứ nhất: Việt Nam cần làm gì để thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ chiến lược, đặc biệt là bán dẫn?
Từ trải nghiệm triển khai VSAP Lab và làm việc với nhiều đối tác quốc tế, tôi xin kiến nghị bốn nhóm đề xuất lớn:
Thứ nhất, phát triển hạ tầng công nghệ trọng điểm: Việt Nam cần những phòng thí nghiệm lõi – semiconductor technology anchors – cho thiết kế, vật liệu, packaging và kiểm thử. Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp công nghệ nội địa phát triển sản phẩm thật sự.
Thứ hai, chính sách nhân lực có tính “đột phá và dài hạn”: Bán dẫn là lĩnh vực cần nguồn nhân lực tinh hoa. Việt Nam cần ưu đãi đủ mạnh cho chuyên gia, kỹ sư giỏi; thúc đẩy hợp tác công – tư trong đào tạo; và tạo hành lang pháp lý để chuyên gia quốc tế làm việc linh hoạt.
Thứ ba, cơ chế thị trường và sandbox công nghệ: Để các doanh nghiệp Việt Nam dám đầu tư công nghệ lõi, rất cần những cơ chế thử nghiệm – sandbox cho sản phẩm công nghệ cao, chính sách đặt hàng công, và các ưu đãi mạnh cho doanh nghiệp nâng cấp công nghệ.
Thứ tư, xây dựng chính sách ưu đãi và Cơ chế thủ tục hành chính “một cửa nhanh, một cửa đặc biệt” cho các dự án phòng sạch cho bán dẫn (như các thủ tục: xây dựng, môi trường, Phòng cháy chữa cháy, nhập khẩu thiết bị bán dẫn…)
3. Trả lời câu hỏi thứ hai: Về giải pháp triển khai trong 1–2 năm tới và định hướng dài hạn
3.1. Trong 1–2 năm tới, Việt Nam có thể triển khai ngay:
- Có cơ chế đầu tư (vốn, nhân lực, hạ tầng, chính sách ưu đãi, đơn giản thủ tục đầu tư một cách cụ thể) để hình thành 3 trung tâm thực nghiệm chuyên sâu (thiết kế – packaging – kiểm thử) để xử lý nhu cầu cấp bách của doanh nghiệp và trường đại học.
- Xây dựng và vận hành linh hoạt Quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ bán dẫn cho doanh nghiệp SMEs và startup.
- Kết nối thực chất với các cường quốc bán dẫn thông qua chương trình liên minh công nghệ và chia sẻ hạ tầng. Đặc biệt, hiện nay, Chính phủ Mỹ và đồng minh đang triển khai cơ chế “Export control” – Kiểm soát xuất khẩu các công nghệ và thiết bị cao cấp, Việt Nam nằm ở nhóm phải chấp hành Quy định về kiểm soát xuất khẩu dẫn đến chi phí thời gian chấp hành khá cao. Rất mong Chính phủ có chính sách đàm phán, hỗ trợ các dự án bán dẫn của Việt Nam trong thủ tục này.
3.2. Về dài hạn, chúng ta cần:
- Hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn “Make in Viet Nam” và có Chiến lược quốc gia về đóng gói tiên tiến và chiplet, nơi Việt Nam có khả năng “đón đầu” và tạo dấu ấn riêng.
- Định vị Việt Nam như điểm đến của chuỗi cung ứng bán dẫn khu vực ASEAN, đặc biệt trong thiết kế, packaging, và sản xuất hệ thống thông minh.
- Đầu tư bài bản vào R&D: tăng nhân lực nghiên cứu, phát triển từ vật liệu, linh kiện MEMS, cảm biến, đến chiplet và AI-driven semiconductor design.
4. Kiến nghị cơ chế chính sách đặc thù cho VSAP Lab
Để VSAP Lab có thể hoàn thành sứ mệnh là “hạ tầng chiến lược quốc gia về đóng gói tiên tiến” cũng như vai trò kết nối từ khâu thiết kế đến đóng gói tiên tiến chip bán dẫn đầu tiên , chúng tôi xin đề xuất 3 cơ chế chính như sau:
- Chính phủ hỗ trợ không hoàn lại (từ 30%-50%) chi phí đầu tư máy móc, trang thiết bị, nguyên vật liệu, nhân sự cho Đề án liên minh phát triển thiết kế, sản xuất Chiplet và đóng gói tiên tiến bán dẫn giữa các trường Đại học trọng điểm và VSAP Lab.
- Cơ chế đặt hàng nghiên cứu và tạo sản phẩm mẫu từ Nhà nước đối với một số sản phẩm điện tử quan trọng của quốc gia, tạo thị trường ban đầu cho doanh nghiệp bán dẫn Việt Nam.
- Xây dựng chính sách hỗ trợ nhà ở, chi phí trả lương, ổn định cuộc sống trong 5 năm đầu để thu hút chuyên gia quốc tế làm việc ngắn hạn và dài hạn tại VSAP Lab.
Có thể nói, buổi làm việc tại NIC là cơ hội để các chuyên gia trong và ngoài nước chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp ý kiến cho chiến lược phát triển công nghệ chiến lược của Việt Nam. Những đề xuất, trong đó có ý kiến từ VSAP Lab, được kỳ vọng góp phần hoàn thiện chính sách, xây dựng hạ tầng và phát triển nhân lực, tạo nền tảng cho việc nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong những lĩnh vực công nghệ then chốt.
English